عمار بن ياسر ، ابو ذر « 1 » ، عبد اللّه بن مسعود ، طلحه و زبير بودند خود عايشه شخصا از سخت‌ترين انتقاد كنندگان از وى بوده و در مخالفت با او به شدت ، عمل كرده و به قتل و كفر وى فتوا داده و گفته بود : « بكشيد نعثل را كه كافر شده است » ، پس چه ارتباطى ميان فرومايگان و اوباش و ميان قتل وى بوده است ؟ ( 1 ) اما توبهء عثمان ، وى بيش از يك بار از اعمال خود برگشته بود ، ولى بنى اميه او را به نقشه‌هاى سياسى خود مىكشاندند و او به سياست نخستين خود بازمىگشت و از آن دست بر نمىداشت تا وقتى كه به قتل رسيد . ( 2 ) به هر حال ، خطابهء وى نخستين اقدام در اعلام تمرّد مسلّحانه بر حكومت امام بود و براى عايشه مناسب‌تر آن بود كه به جهت جايگاه اجتماعيش ، مردم را به وحدت كلمه و متحد كردن مسلمين فرا مىخواند و از حكومت امام كه نمايانگر اهداف پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و خواسته‌هاى امّت در عزّت و كرامت بود ، كاملا پشتيبانى مىنمود . ( 3 ) عايشه و امّ سلمه واقعا شگفت‌آور بود كه عايشه به سوى « ام سلمه » بشتابد و از او بخواهد كه با امام مبارزه نمايد ! با وجود اينكه مىدانست ام سلمه تا چه اندازه نسبت به امام ، دوستى و احترام قايل بود . و اين امر دلالت دارد بر اينكه عايشه از جهتهاى فكرى هووهايش از همسران پيامبر صلّى اللّه عليه و آله آگاهى نداشته است . هنگامى كه عايشه با ام سلمه ملاقات كرد ، با نرمش و ملايمت به وى گفت : « اى دختر ابو اميّه ! تو

--> ( 1 ) « ابو ذر » در عصر حكومت عثمان به شهادت رسيد و در زمان قتل عثمان زنده نبود ، مگر آنكه منظور مؤلّف ، ذكر اسامى مخالفين عثمان باشد . ( م ) .